نه‌ته‌وایه‌تى د ته‌رازیا ئیسلامێ دا - TAHIR, ANAS MOHAMMAD SHARIF (Journal of Duhok University, 2021)
نه‌ته‌وایه‌تى ئه‌و هه‌ستا مرۆڤ ده‌ردبرت به‌رامبه‌ر كه‌سێن دگه‌هنه‌ مرۆڤى ل سه‌ر بنه‌مایێ خوینێ یان هه‌ڤپشكیا د ئاخێ دا، ، كارڤه‌دانه‌كا كۆمه‌لایه‌تى یه‌، به‌شه‌ك ژ مرۆڤان ب ئێك بنه‌ماڤه‌ بێنه‌ گرێدان كو رابردووی پاشه‌رۆژه‌كا هه‌ڤپشك یێ هه‌ى، كه‌لتۆر و زمانێ وان ئێكه‌. نه‌ته‌وایه‌تى د ئیسلامێ دا هاتینه‌ دابه‌شكرن ل سه‌ر دو جۆران: جۆرێ ئێكێ نه‌ته‌وایه‌تیا ده‌مارگیریه‌، نه‌سه‌ب و ره‌نگ و زمانان ب كارتینت، و خوه‌ ل سه‌ر وان بنه‌ما دبینت باشتر ژ كه‌سێن دى. ئه‌ڤاهه‌ ئاینێ ئیسلامێ ب حه‌رامى ل قه‌له‌مدایه‌، و كاركریه‌ ژ بۆ نه‌هێلانا وێ هزرێ، و ژ بنه‌مایێت (جاهلیه‌تێ) دانایه‌. جۆرێ دووێ: نه‌ته‌وایه‌تیا ئه‌رێ یه‌، ئه‌وه‌ مرۆڤ وێ گرێدانا ل سه‌ر بنه‌مایێ خوینێ یان زمانى یان ئاخێ بكار بینت بۆ پتر خزمه‌تا مرۆڤایه‌تیێ، و ئیسلامێ دان ب مافێ هه‌بوونا هه‌ر ملله‌ته‌كى كریه‌ و دیر ژ ده‌مارگیریێ،، هه‌ر وه‌ها زامنا مافێ نه‌ته‌وا كریه‌ یێ كه‌لتۆرى ، چ جاوازى د ناڤبه‌را نه‌ته‌وان دا نینه‌ هه‌مى برایێن یه‌كن ته‌نها پیڤه‌رێ جاوازیێ كریه‌ (تقوى). لێ ل دیرۆكا ئیسلامێ دا دیاردا ره‌گه‌زپه‌رستنێ زۆر جاران سه‌رێ خوه‌ هه‌لدایه‌، كارێن نه‌ره‌وا ل جهێن جودا و ل ده‌مێن جودا په‌یدابووینه‌، دویر ژ وان بنه‌مایێن ئیسلامه‌تیێ داناین، و رگه‌ز په‌رستن نه‌هاته‌ بن بركرن د ناف ملله‌تێن بوسولمان دا. هه‌ستا نه‌ته‌وى ل ده‌ف كوردان كارڤه‌دانا سیته‌مكاریا نه‌ته‌وێن ده‌وروبه‌ربوو، ماف دایه‌ خوه‌ وه‌لاتێ وان داگیر بكه‌ن، و چ ماف ژ وان را نه‌پاراستین، گه‌له‌ك شوره‌ش كوردان كرینه‌، زۆربه‌ى سه‌ركێشێن وان شوره‌شین نه‌ته‌وه‌یى یێن كوردان شێخ و مه‌لا و زانایێن ئاینى بووینه‌، و به‌رهنگارى هه‌ستا ده‌مارگیریا عه‌ره‌بى و فارسى و تورانى بووینه‌. تێته‌ زانین ژ ڤێ ڤه‌كۆلینێ چاره‌سه‌ریا ره‌گه‌ز په‌رستنێ ئه‌وه‌ بوسولمان بزڤرنه‌ سه‌ر رێره‌وا دوروست یا ئاینێ ئیسلامێ، ، و دویر بكه‌ڤن ژ ده‌مارگیریا كو هاتیه‌ حه‌رامكرن، و دانێ ب مافێ نه‌ته‌وا بده‌ن وه‌كى خۆدێ دایه‌ هه‌ر نه‌ته‌وه‌كى، كو مافه‌كێ خوداى یه‌ هه‌ر ملله‌ته‌ك چاره‌نڤیسا خوه‌ وه‌كى ئه‌و پێت رازى بكه‌ت، دا ئاشتى دناڤبه‌را ملله‌تان به‌رقه‌راربتن. ( نه‌ته‌وایه‌تى ، ره‌گه‌زپه‌رستن ، ماف ، زمان )