(ڕەهەندە کۆمەڵایەتی و کولتوورییەکانی خەتەنەی کچان (توێژینەوەیەکی مەیدانییە لە هەرێمی کوردستان

Keywords: خەتەنەی کچان، سرووتی تێپەڕین، سەرمایەی هێمایی، عورفی کۆمەڵایەتی، نەریتی کۆمەڵایەتی


ئەم توێژینەوەیە هەوڵێکە بۆ تێگەیشتن لە خەتەنەی کچان و شیکردنەوەی وەک نەریتێکی کۆمەڵایەتی و دەستنیشانکردنی لایەنە کولتورییەکانی. خەتەنەی کچان عورفێکی کۆمەڵایەتییە نەک سونەتێکی ئایینی یانیش چارەسەرێکی پزیشکی و لە زۆربەی کۆمەڵگەکاندا ئەنجامدەدرێت بۆ کۆنتڕۆڵکردنی ژیانی تایبەتی ئافرەت و ژیانە سێکسییەکەی بۆ پارێزگاریکردن لە شەرەف و خاوەندارێتیکردنی ئافرەت لەلایەن خێزانەوە. پرسی سەرەکی ئەم توێژینەوەیە بریتییە لە دەستنیشانکردنی ڕەهەندە کۆمەڵایەتی و کولتوورییەکانی خەتەنەی کچان لە هەرێمی کوردستان. ئامانجی سەرەکی ئەم توێژینەوەیە بریتییە لە دەستنیشانکردنی هۆکارو کاریگەریەکانی خەتەنەی کچان و خوێندنەوەی ئەم عورفە وەک سرووتێکی کۆمەڵایەتی و سەرمایەیەکی هێمایی. گرنگی ئەم توێژینەوەیە لەوەدایە کە پرژاوەتە سەر بابەتێکی هەستیاری وەک خەتەنەی کچان بەشێوەیەکی زانستی و تێگەیشتن لە ڕەهەندە کولتووری و کۆمەڵایەتییەکانی لە هەرێمی کوردستان بایەخێکی زۆری هەیە. سەبارەت بە میتۆدی توێژینەوە ئەوا میتۆدی (شیکردنەوەی ناوەڕۆک) بەکارهێنراوە هەروەها جۆری نموونەکە بریتییە لە (نموونەی مەبەستدار) لە جۆری (تۆپۆڵە بەفرین). بۆ کۆکردنەوەی زانیارییەکان (چاوپێکەوتنی نیمچەکردوە) بەکارهێنراوە. لە ئەنجامە گرنگەکان: هۆکارەکانی خەتەنەی کچان نزمی ئاستی خوێندەواری و کەمی هۆشیاری کۆمەڵایەتییە، کاریگەرییەکانی ئەم نەریتە وەک: نەمانی متمانەبەخۆبوون و دوورەپەرێزی و فشاری کۆمەڵایەتی و لاوازبوونی پەیوەندی و چالاکییە کۆمەڵایەتییەکانی قوربانیانی خەتەنە


Download data is not yet available.


بزاز،عبدالکریم(2006)، علم اجتماع بوردیو، اطروحة دکتوراه، جامعة منتوري قستنطینیة، کلیة العلوم الانسانیة و الاجتماعیة، قسم علم الاجتماع و الدیموغرافیا.
عبدالعظیم، حسنی ابراهیم (2015)، الابعاد الاجتماعیة و الرمزیة لممارسات الجسدیة-تحلیل سوسیولوجی لظاهرة ختان الاناث-مجلة نقد و تنویر، عدد (3)
وێبسایتی کتێبخانەی ئەنجومەنی باڵای کاروباری خانمان، چەند ڕاپرسییەک ئەنجامدراون. لە بەرواری (20/06/2020)دا وەرگیراون.
Adongo, P., Akeongo, P., Binka, F. and Mbacké, C., 1998. Female genital mutilation:
socio-cultural factors that influence the practice in Kassena-Nankana District, Ghana. African Journal of Reproductive Health/La Revue Africaine de la Santé Reproductive, pp.25-36.
Althaus, F.A., 1997. Female circumcision: rite of passage or violation of rights?. International Family Planning Perspectives, pp.130-133.
American Sociological Association 2019
Arneston, Melissa, (2011)., Female Genital Mutilation: Policies to Encourage Abandonment, Bemidji State University
Asawi ،Ali Sayed(1995)Theory of Culture, Council of scientific Affairs, p. 228-233
Barnard, A. and Spencer, J., eds. (2002) Encyclopedia of Social and CulturalAnthropology, Routledge, London and N.Y.
Bourdieu, P., 1985. The social space and the genesis of groups. Theory and society, 14(6), pp.723-744.
Braddy, C.M. and Files, J.A., 2007. Female genital mutilation: cultural awareness and clinical considerations. Journal of midwifery & women's health, 52(2), pp.158-163.
Centre for Reproductive Rights, 2004, see also; WHO, reports 2000.
Eva Ontiveros, copyright@ 2020 BBC/7/ Feb 2020
Floyd, D. and Robbie, E., 1992. Birth as an American rite of passage (No. 306.6 D3).
Fuchs, C., 2003. Some implications of Pierre Bourdieu’s works for a theory of social selforganization. European Journal of Social Theory, 6(4), pp.387-408.
Glover, J., Liebling, H., Barrett, H. and Goodman, S., 2017. The psychological and social impact of female genital mutilation: a holistic conceptual framework.
Grose, R.G., Hayford, S.R., Cheong, Y.F., Garver, S., Kandala, N.B. and Yount, K.M., 2019. Community influences on female genital mutilation/cutting in Kenya: Norms, opportunities, and ethnic diversity. Journal of health and social behavior, 60(1), pp.84-100.
Gynuity.org / www.nhs.uk/fgm
Hosken FP. The Hosken report: genital and sexual mutilation of Females. New York: Women’s International Net work News, 1993.
Jaber, Samia Mohammed, Social Controls and Law, Alexandria, University Knowledge House, 1981
Journal of Immigrant & Refugee Studies, Vol.5 (3) 2007 Available online at http://jirst.haworthpress.com
Juma, Hussein Anwar, Berberi, Hassani, Social and Cultural Dimensions of Female Circumcision: Field Study in Ismailia, M13, Cairo University, Center for Research and Social Studies, Arab Journal of Sociology http://search.mandumah.com/Record/710092
Kimani, Samuel, (2016)., Health Impact of FGM/C: A Synthesis of The evidence, Africa Coordinating Centre for The Abandonment of Female Genital Mutilation/Cutting (ACCAF), University of Nairobi
Kirigia, Consolata, (2018)., Effects of Female genital Mutilation on Physical, social and Psychological Health of The Victims, Chuka University, Kenya, 4th World Congress on “Polycystic Ovarian Syndrome”, London, UK. Jaurnal of Clinical and Molecular Endocrinology
Mackie, G., 1996. Ending footbinding and infibulation: A convention account. American sociological review, pp.999-1017.
Minaham, Kathleen(2008), Cultural Beliefs, Human Rights Violation, and Female Genital Mutilation: Complication at the Crossroad of progress, Journal Immigrant & Refugee Studies
Monahan, K., 2007. Cultural beliefs, human rights violations, and female genital cutting: Complication at the crossroad of progress. Journal of Immigrant & Refugee Studies, 5(3), pp.21-35.
Norwegian Knowledge Centre for the Health Services, (2010)., Psychological, social and sexual consequences of female genital mutilation/cutting (FGM/C): a systematic review of quantitative studies, report No.13-2010
Olaveson, T., 2001. Collective effervescence and communitas: Processual models of ritual and society in Emile Durkheim and Victor Turner. Dialectical Anthropology, 26(2), pp.89-124.

Ouedraogo, S., (2009)., Social effects and female genital mutilation (FGM), University of Sherbrooke, HEC Montreal, Canada
Owino, T.M., 2016. Mediating human rights and religio-cultural beliefs: an African feminist examination of conceptualisations of Female Genital Cutting (FGC) in the United Nations Children Fund (UNICEF) documents (Doctoral dissertation).
Sargent, C. (1991).,” Confronting Partriachy: The potential for advocacy in medical anthropology,” Medical Anthropology Quarterly
Similä, M, Tiilikainen, M, Forde, M, Villa, S, Johansson, J, Hyvönen, H & Takola, M (eds) 2008, Special issue: Female genital cutting in the past and today. Finnish Journal of Ethnicity and Migration, no. 2/2008, ETMU, Helsinki.
Toubia N.Female genital Mutilation. Draft background paper to the WHO Technical working group on FGM. Geneva 17-19. July,1995.
Turner, V. (1969) The Ritual Process: Structure and Anti-structure,Ithaka,New York: Cornell Uni-versity Press
UNICEF, (2008)., Changing a harmful Social Convention: Female Genital Mutilation/Cutting,
UNICEF, (2008)., Changing a harmful Social Convention: Female Genital Mutilation/Cutting
UNICEF”United Nations Children Fund”, Innocenti Digest, (2008)., Changing a Harmful Social Convention: Female Genital Mutilation/Cutting
Van Gennep, A. (1960) The Rites of Passage, Translated by Vizedom, M. andCaffee G., The University of Chicago Press, Chicago.
Wilson, A.M., 2013. How the methods used to eliminate foot binding in China can be employed to eradicate female genital mutilation. Journal of Gender Studies, 22(1), pp.17-37.
World Health Organization (2008) Eliminating Female Genital Mutilation: AnInteragency Statement (OHCHR, UNAIDS, UNDP, UNECA, UNESCO, UNFPA, UNHCR, UNICEF, UNIFEM, WHO). Geneva, Switzerland.
World Health Organization. 2006.”Female genital mutilation and obstetric outcome: WHO collaborative prospective in six African countries, “The lancet 367(9525): 1835-1841.
www.bbc.com/world 51743119/15 April/2020
www.bbc.com/world 51743119/15 April/2020
Young, women ; FGM, Kolo African Journal of Reproductive health
Yount ,K.M.(2002). Like Mother Like Daughters Female Genital Cutting in Minia, Egypt. Journal of Health and Social Behaviour (43), 336-358.
How to Cite
JABBAR, S. W., & KHALID, S. S. (2021). (ڕەهەندە کۆمەڵایەتی و کولتوورییەکانی خەتەنەی کچان (توێژینەوەیەکی مەیدانییە لە هەرێمی کوردستان. Journal of Duhok University, 24(1), 33-62. Retrieved from https://journal.uod.ac/index.php/uodjournal/article/view/1146
Humanities and Social Sciences